Inicjując pracę nad organizacją obchodów XVIII Dnia Judaizmu w naszej diecezji, ks. bp Roman Pindel położył nacisk na to, by owocem tego wydarzenia była jakaś trwała, wartościowa inicjatywa służąca dialogowi chrześcijańsko-żydowskiemu. Podsunął też pomysł, by opracować projekt edukacyjny adresowany do młodzieży.

Na terenie diecezji bielsko-żywieckiej znajduje się miejsce, którego nie sposób nie uwzględnić poruszając problematykę związaną z judaizmem – były nazistowski obóz zagłady Auschwitz-Birkenau, będący na mapie naszej diecezji punktem tragicznym, który jednak inspiruje dziś do działań prowadzących do tego, by jak to określił ks. Manfred Deselaers, ostatnie słowo nie należało tu do zła, ale by na nowo odbudowane zostały miłość i człowieczeństwo.

Należy też pamiętać, że w ostatnim czasie w istotny sposób obniżyła się liczba nawiedzających oświęcimskie miejsca pamięci dzieci i młodzieży.

Autorami projektu edukacyjnego „Przez wspólną historię – ku przyszłości” są: Diecezja Bielsko-Żywiecka, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau (Międzynarodowe Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście) oraz Centrum Dialogu i Modlitwy w Oświęcimiu.

Projekt powstał z myślą o młodzieży gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych.
Grupy uczniów pod opieką nauczycieli (w tym katechetów) w czasie jednego dnia pobytu w Oświęcimiu odwiedzą najpierw Centrum Żydowskie, obejmujące Muzeum Żydowskie, jedyną ocalałą w Oświęcimiu synagogę Chewra Lomdej Misznajot oraz Centrum Edukacyjne. Wizyta ta stanowi pierwsze ogniwo projektu. Jego celem jest uświadomienie młodzieży, jak wglądało życie społeczności żydowskiej w Polsce przed II wojną światową i w jaki sposób układało się wzajemne współżycie chrześcijan i Żydów – w tym przypadku mieszkańców Oświęcimia.

Następnym punktem programu będzie nawiedzenie Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, gdzie uczniowie przejdą oryginalną, opracowaną na potrzeby projektu ścieżkę uwzgędniającą problematykę judaizmu, chrześcijaństwa i ich wzajemnego dialogu. Towarzyszyć im będą specjalnie przygotowani przez Muzeum przewodnicy.

Wizyta w Oświęcimiu ma się zakończyć w Centrum Dialogu i Modlitwy. Tam uczestnicy projektu będą mieli okazję przemyśleć to, czego doświadczyli i zastanowić się w jaki sposób uwzględnić te doświadczenia w swym życiu.

Projekt zbudowany jest więc z trzech modułów: Wspólna przeszłość – Tragedia II wojny światowej i holokaustu – Wyjście ku wspólnej przyszłości.

Nawiedzenie miejsc pamięci ma zostać poprzedzone przygotowaniem w szkole – w ramach lekcji religii czy godzin wychowawczych. W tym celu została opracowana specjalna teczka pomocy, zawierająca m.in. opis projektu, scenariusze zajęć, materiały dotyczące samego judaizmu, holokaustu i martyrologii chrześcijan i Żydów w czasie II wojny światowej. Przygotowany materiał skonsultowano z przewodniczącą Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej – Dorotą Wiewiórą.

Szczegóły organizacyjne:

Projekt rozpoczyna się od wizyty w Centrum Żydowskim. Pracownicy Centrum przeprowadzą dla uczniów warsztat na wystawie „Oszpicin. Historia żydowskiego Oświęcimia” oraz opowiedzą o podstawach judaizmu i historii synagogi Chewra Lomdej Misznajot.

Należy zwrócić uwagę na fakt, iż Centrum Żydowskie zamknięte jest w soboty i święta. Oficjalne godziny otwarcia to 10.00-17.00 zimą i 10.00-18.00 latem.

Ze względu na intensywność programu, Centrum Żydowskie umożliwia rozpoczęcie warsztatów już od godziny 9.00. Koszt wynosi 6 zł na osobę. Płatność po usłudze: gotówka na podstawie faktury VAT Parking dla autobusów ul. Bulwary, GPS: 50°02’18”N 19°13’06”E , bezpłatny.

Na wizytę w Miejscu Pamięci Auschwitz należy przeznaczyć około 3,5 godziny. Winna ona bezwzględnie obejmować zarówno obóz macierzysty, jak i powstały zimą 1941/42 obóz Birkenau. Uczniowie zwiedzą wraz z przewodnikiem wystawy poświęcone zarówno życiu więźniów w kompleksie obozowym, jak i wystawy mówiące o Zagładzie. Dużą wartość ma wystawa w bloku 27 „Szoa”, która opowiada o Zagładzie w całej Europie i nie jest bezpośrednio skoncentrowana na Auschwitz.

Najbardziej jednak znaczącym elementem zwiedzania jest wizyta w Birkenau, gdzie odwiedzający mają możliwość przejścia śladami ofiar, od miejsca selekcji na tzw. Rampie aż po ruiny komór gazowych. Znaczenie tego faktu jest ogromne, zwłaszcza wobec 70 rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz i konieczności zmierzenia się z rzeczywistością, w której nie będzie więcej naocznych świadków. Tak więc w sposób symboliczny to odwiedzający Miejsce Pamięci stają się świadkami i depozytariuszami pamięci o Auschwitz i Holokauście.

Państwowe Muzeum Auschwitz Birkenau otwarte jest od godziny 8.00, zamykane natomiast jest o zmroku (dokładne informacje na stronie http://www.auschwitz.org w zakładce zwiedzanie).
Ze względów bezpieczeństwa na teren Muzeum zabronione jest wnoszenie bagaży, np. plecaków i dużych toreb, a także spożywanie posiłków. Toalety znajdujące się przy Muzeum są płatne 1zł/os. W pobliżu budynku obsługi odwiedzających znajdują się dwa parkingi. Dla ułatwienia odbioru narracji przewodnika, grupy korzystają z systemu nagłaśniającego. Koszt zwiedzania dla grupy szkolnej, liczącej do 30 osób wynosi 150 złotych (dotyczy tylko grup w ramach tego projektu), dodatkowym kosztem jest wynajęcie sprzętu nagłaśniającego (5 zł/zestaw słuchawkowy). Płatność po usłudze: gotówka na podstawie faktury VAT. Parking dla autobusów ul. Więźniów Oświęcimia (wjazd od ulicy Leszczyńskiej), GPS: 50°01’39”N 19°11’58”E, Koszt: 25zł/ 7h.

Podsumowaniem zwiedzania Centrum Żydowskiego i Miejsca Pamięci Auschwitz będzie wizyta w Centrum Dialogu i Modlitwy, którego zadaniem jest „stworzenie miejsca refleksji, edukacji, wymiany myśli i modlitwy dla wszystkich poruszonych tym, co tu się stało”. Centrum Dialogu i Modlitwy jest więc odpowiednim miejscem dla podsumowania projektu, aby podjąć dyskusję nad znaczeniem Auschwitz. Parking dla autobusów ul. Kolbego 1 (parking Centrum Dialogu), GPS: 50°01’25”N, 19°11’55”E , bezpłatny.

Program zwiedzania oraz przewidywany czas trwania wizyt:

9.00 – 9.50 – warsztaty w Centrum Żydowskim
10.30 – 14.30 – zwiedzanie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau
15.00 – 17.00 – podsumowanie w Centrum Dialogu i Modlitwy – panel dyskusyjny

*W Centrum Dialogu i Modlitwy możliwość zamówienia posiłku przez formularz zgłoszeniowy.

Zgłoszenie:

Centrum Dialogu i Modlitwy przyjmuje rezerwacje drogą elektroniczną. Na adres recepcja@cdim.pl należy przesłać e-maila w temacie wpisując hasło „Dzień Judaizmu” oraz preferowany termin wizyty. Potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia zostanie odesłane wraz z formularzem, który należy wypełnić i przesłać na wyżej wskazany adres e-mailowy.

Zgłoszenia należy wysyłać minimum 30 dni przed planowanym terminem wizyty.

W opublikowanych materiałach można przeczytać:

Słowo wstępne – Biskup Roman Pindel, ordynariusz diecezji bielsko-żywieckiej
Znaczenie wizyty w Miejscu Pamięci Auschwitz – Andrzej Kacorzyk, dyrektor Międzynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holokauście

Szczegóły projektu

Pobierz plik w formacie pdf

Scenariusze lekcji religii:

Przez wspólną historię – ku przyszłości, ks. Marek Studenski
Dialog – umieć się porozumieć, ks. Tomasz Chrzan
Tradycja i obyczaje żydowskie, Katarzyna Kajor-Suwała
Szukając wspólnych korzeni, Dorota Kania

Pobierz plik w formacie pdf

Niektóre dokumenty Kościoła katolickiego podejmujące tematykę dialogu z judaizmem
Ofiary obozu Auschwitz – Teresa Wontor-Cichy, Adiunkt Centrum Badań Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu

Instytucje uczestniczące w projekcie
Pojednanie u progu Auschwitz – Ks. Manfred Deselaers, Przemówienie wygłoszone podczas uroczystości przyznania tytułu Człowieka Pojednania 2000 przez Polską Radę Chrześcijan i Żydów 16 czerwca 2000 roku w Warszawie

Pobierz plik w formacie pdf