14 maja 2026
Już po raz trzeci liczna grupa studentów Uniwersytetu Trzeciego Wieku działającego przy Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie wzięła udział w pielgrzymce do sanktuariów diecezji bielsko-żywieckiej. Wyjazd był związany z cyklem wykładów prowadzonych przez ks. dra Piotra Górę, poświęconych tematyce sanktuariów oraz ich znaczeniu w życiu Kościoła. Podczas poprzednich […]
14 maja 2026
Pierwsza Komunia Święta coraz częściej staje się przestrzenią sporów o dekoracje, oprawę muzyczną i estetykę uroczystości – zauważa ks. Bartosz Mikrut z parafii Matki Bożej Królowej Polski w Brzezince koło Oświęcimia, współautor projektu zpasjidoliturgii.pl. Duszpasterz w rozmowie z KAI podkreśla, że najważniejszym wymiarem tego dnia powinno być duchowe przeżycie spotkania […]
13 maja 2026
– Świat potrzebuje modlitwy o ustanie wojen i zażegnanie konfliktów o zasięgu światowym – podkreślił biskup Roman Pindel podczas pierwszego w tym roku nabożeństwa fatimskiego w sanktuarium Matki Bożej Rychwałdzkiej – Pani Ziemi Żywieckiej. 13 maja 2026 r. w rychwałdzkim sanktuarium zgromadzili się licznie pielgrzymi, by uczestniczyć w inauguracji tegorocznego […]
13 maja 2026
Uroczystą Eucharystią pod przewodnictwem przełożonego Prowincji Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zakonu Braci Mniejszych w Katowicach o. Witosława Sztyka OFM uczczono w parafii św. Jana Sarkandra w Górkach Wielkich jubileusz 800-lecia śmierci św. Franciszka z Asyżu. W wydarzeniu uczestniczyli bracia mniejsi, przedstawiciele Franciszkańskiego Zakonu Świeckiego regionu bielsko-żywieckiego oraz wierni z różnych […]
12 maja 2026
Studenci i wykładowcy Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach serdecznie zachęcają do podjęcia studiów z teologii i nauk o rodzinie, a także studiów podyplomowych. Rekrutacja na rok akademicki 2026/2027 rozpocznie się 1 czerwca i potrwa do końca września. Zachęcamy do zapoznania się ze szczegółami na stronie internetowej i Facebooku Wydziału […]
12 maja 2026
Przed nami kolejne sobotnie spotkanie Szkoły Biblijnej Diecezji Bielsko-Żywieckiej. Tym razem uczestników w biblijną refleksję wprowadzi s. dr hab. Joanna Nowińska, biblistka ze Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo, wykładowczyni akademicka i ceniona popularyzatorka Pisma Świętego. Na spotkanie 16 maja br. o godz. 9.30 zaprasza dyrektor Diecezjalnej Szkoły Biblijnej […]
12 maja 2026
W dniach 11-12 maja 2026 roku odbyło się w Warszawie kolejne zebranie Komisji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów Konferencji Episkopatu Polski. Pracom przewodniczył biskup pomocniczy diecezji bielsko-żywieckiej Piotr Greger. Po modlitwie Liturgii godzin komisja podjęła dyskusję nad projektem dokumentu dotyczącego formacji lektora, akolity i katechisty. Tekst został przygotowany przez […]
11 maja 2026
Już 6–11 sierpnia ponownie staniemy na pątniczym szlaku, by wspólnie wydeptywać ścieżki wiary przed oblicze Jasnogórskiej Pani. XXXV Piesza Pielgrzymka to wyjątkowy czas, by wyjść z własnej strefy komfortu i sprawdzić, jak to jest nieść Chrystusa innym, samemu będąc prowadzonym przez Niego. W tym roku nasze wędrowanie streszcza się w […]
10 maja 2026
Setki uczestników zgromadziły się 9 maja 2026 r. w Amfiteatrze pod Grojcem w Żywcu na drugiej edycji wydarzenia „Magnificat – Uwielbiaj z nami!”. Spotkanie, którego sercem była postać Maryi – Tej, która całym życiem wskazuje na Chrystusa – wypełniły konferencje, świadectwa, modlitwa i wspólne uwielbienie, zwieńczone adoracją Najświętszego Sakramentu. Tegoroczna […]
9 maja 2026
Kościół pw. św. Marii Magdaleny został 9 maja 2026 r. poświęcony. Choć świątynia od blisko 125 lat służyła wiernym, dopiero teraz została uroczyście i na zawsze oddana Bogu przez obrzęd poświęcenia – dedykacji. Mszy św. i historycznemu obrzędowi przewodniczył bp Roman Pindel. Wydarzenie zgromadziło licznie parafian, duchowieństwo, przedstawicieli władz samorządowych, […]
9 maja 2026
W pierwszy piątek miesiąca, 3 lipca, w dwóch parafiach – w Czechowicach-Dziedzicach i Bronowie – odbędą się uroczystości przyjęcia Tarczy Najświętszego Serca Pana Jezusa – znaku zawierzenia Chrystusowi i świadomego oddania Mu swojego życia, rodziny i codzienności. Wydarzenia zaplanowano w parafii św. Andrzeja Boboli po Mszach św. o godz. 7.00, 8.00 i […]
8 maja 2026
Pod łukiem tęczy, w czwartkowy wieczór 7 maja 2026 r. w zabytkowym kościele św. Mikołaja w Polance Wielkiej, zainaugurowano nową wystawę w Beskidzkim MuRo. Otwarcia dokonał ks. Mieczysław Piela – proboszcz w Polance Wielkiej oraz ks. dr Szymon Tracz – dyrektor Beskidzkiego MuRo. Nowa wystawa to opowieść o cynie i […]
8 maja 2026
Historia bł. Carlo Acutisa pokazuje, że czasem jedno proste świadectwo potrafi zmienić całe życie. W medytacji na VI Niedzielę Wielkanocną ks. Marek Studenski przypomniał niezwykłą rolę polskiej niani Beaty, która zaszczepiła w sercu przyszłego błogosławionego miłość do Boga i Eucharystii. To właśnie ona opowiadała małemu Karlowi o Jezusie obecnym w […]
7 maja 2026
Tradycyjnie 8 maja w katedrze na Wawelu i na terenie diecezji bielsko-żywieckiej odbywały się święcenia diakonatu, jednak w 2026 roku po raz pierwszy ta uroczystość się nie odbędzie. Brak nowych diakonów jest wynikiem wprowadzenia etapu propedeutycznego, który wydłużył formację kapłańską do siedmiu lat. Jak wyjaśnia prefekt Wyższego Seminarium Duchownego Archidiecezji Krakowskiej […]
7 maja 2026
W Kamesznicy na Żywiecczyźnie odbyły się 7 maja 2026 r. państwowe uroczystości pogrzebowe szczątków 58 żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych ze zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka”, zamordowanych przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa w ramach operacji „Lawina”. Mszy św. polowej w intencji zamordowanych przewodniczył biskup polowy Wiesław Lechowicz. W uroczystości uczestniczył Prezydent RP […]
7 maja 2026
Tegoroczny 8 maja będzie pierwszym od utworzenia diecezji bielsko-żywieckiej dniem, w którym nie odbędą się święcenia diakonatu. W rozmowie na antenie „Anioła Beskidów” bp Piotr Greger podkreśla jednak, że nie wynika to z braku kandydatów do kapłaństwa, lecz jest konsekwencją zmian wprowadzonych w systemie formacji seminaryjnej. Jak wyjaśnił bp Greger […]
5 maja 2026
W rodzinnej miejscowości zmarłego – w Stryszawie – odbyła się druga część uroczystości pogrzebowych śp. ks. Andrzeja Trzopa. Po Mszy św. sprawowanej w kościele św. Stanisława BM ciało kapłana spoczęło na miejscowym cmentarzu. Liturgii przewodniczył biskup pomocniczy diecezji bielsko-żywieckiej Piotr Greger. Homilię wygłosił starszy kolega seminaryjny zmarłego ks. Józef Niedźwiedzki, […]
5 maja 2026
Małżeństwo Doroty i Rafała Janoszów z Andrychowa rozpoczęło 1 maja 2026 r. swoją drugą długodystansową pielgrzymkę, nazwaną tym razem „Camino ku Nadziei”. Tegoroczna trasa prowadzi do włoskiego San Giovanni Rotondo i liczy około 2000 kilometrów. Pielgrzymi podążają śladami św. Franciszka z Asyżu, św. Jana Pawła II oraz św. Ojca Pio. […]
4 maja 2026
W parafii św. Maksymiliana Kolbego w Oświęcimiu odbyły się 4 maja 2026 r. uroczystości pogrzebowe śp. ks. Andrzeja Trzopa, wieloletniego duszpasterza tej wspólnoty, z którą związany był od 1997 roku. Mszy św. pogrzebowej przewodniczył biskup diecezji bielsko-żywieckiej Roman Pindel. Wprowadzając w modlitwę, bp Roman Pindel przypomniał, że choć można wskazywać […]
3 maja 2026
Prawdę o tym, że tylko przez Chrystusa człowiek dochodzi do Ojca – przypomniał bp Roman Pindel podczas Eucharystii 3 maja 2026 r. w sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach. Biskup bielsko-żywiecki przewodniczył Mszy św., która była kulminacyjnym momentem 14. pieszej pielgrzymki diecezji bielsko-żywieckiej do sanktuariów Bożego Miłosierdzia oraz św. Jana Pawła […]
3 maja 2026
„Nie wolno nam podnosić ręki jeden na drugiego – to jest podstawowa lekcja patriotyzmu” – podkreślił bp Piotr Greger podczas obchodów 3 maja 2026 r. w Bielsku-Białej. Trzeciomajowe uroczystości rozpoczęły się Mszą św. w intencji Ojczyzny w bialskim kościele pw. Opatrzności Bożej z udziałem władz miejskich, samorządowych i parlamentarnych. Biskup […]
3 maja 2026
Około 500 pielgrzymów zgromadziło się 3 maja 2026 r. na Groniu Jana Pawła II w Beskidzie Małym. Eucharystii w kaplicy „Ludzi Gór” u podnóża Leskowca przewodniczył ks. prof. Stanisław Hałas SCJ z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. W wygłoszonej homilii kaznodzieja zwrócił uwagę na aktualne życie Kościoła powszechnego, […]
1 maja 2026
W wieku 72 lat do Domu Ojca odszedł 1 maja 2026 roku ks. Andrzej Trzop – wieloletni duszpasterz parafii św. Maksymiliana Męczennika w Oświęcimiu, oddany duszpasterz i gorliwy kapłan. Zmarły kapłan urodził się 25 listopada 1953 roku w Suchej Beskidzkiej. Święcenia kapłańskie przyjął 15 maja 1978 roku z rąk ówczesnego […]
1 maja 2026
Na kult Matki Bożej Frydeckiej, która od wieków jednoczy trzy narody, czego wyrazem jest wspólna modlitwa przy Jej wizerunku – zwrócił uwagę bp Roman Pindel. 1 maja 2026 r. duchowny modlił się podczas uroczystości ponownego otwarcia bazyliki Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny we Frýdku-Mistku w diecezji ostrawsko-opawskiej. Mszy św. przewodniczył były nuncjusz […]
1 maja 2026
„Niech się nie trwoży serce wasze” – to zdanie z Ewangelii staje się punktem wyjścia do najnowszej medytacji ks. Marka Studenskiego z cyklu „Szklanka dobrej rozmowy” na 5. Niedzielę Wielkanocną, 3 maja 2026 r. Kapłan zwraca uwagę, że lęk jest jednym z najpoważniejszych doświadczeń współczesnego człowieka, a jego skala – […]
30 kwietnia 2026
W południe, 30 kwietnia 2026 r., z Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Hałcnowie wyruszyła XIV Piesza Pielgrzymka Diecezji Bielsko-Żywieckiej do Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w krakowskich Łagiewnikach. Na czele pielgrzymki idzie kapłan niosący specjalną monstrancję z Jezusem Eucharystycznym, adorowanym w drodze przez pątników. Łącznie w pielgrzymce uczestniczy: 26 kapłanów, 31 kleryków, […]
30 kwietnia 2026
Z Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Hałcnowie wyruszyła 30 kwietnia XIV Piesza Pielgrzymka Diecezji Bielsko-Żywieckiej do Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach. Na jej czele niesiony jest Najświętszy Sakrament w monstrancji, adorowany przez pątników w drodze. W pielgrzymce bierze udział 1289 osób, a wraz z grupami rowerowymi – 1360 uczestników. Wśród […]
29 kwietnia 2026
Przedstawiciele diecezji bielsko-żywieckiej wzięli udział w ogólnopolskich obchodach Dnia Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego, które odbyły się 29 kwietnia 2026 r. w Narodowym Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu. Diecezję reprezentowali ks. Piotr Hoffmann, dyrektor Wydziału Duszpasterstwa Ogólnego Kurii Diecezjalnej, oraz ks. Zbigniew Jurasz, proboszcz parafii w Kętach. Obecność ks. Jurasza miała szczególnie […]
29 kwietnia 2026
Po dwuletniej przerwie spowodowanej gruntownym remontem, 1 maja br. zostanie uroczyście otwarta bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny we Frýdku. To jedyna bazylika w diecezji ostrawsko-opawskiej. Otwarcie odnowionej świątyni to ważne wydarzenie nie tylko dla lokalnej wspólnoty, ale również dla pielgrzymów z Czech i Polski, zwłaszcza ze Śląska Cieszyńskiego, gdzie kult […]
28 kwietnia 2026
Do drewnianego kościoła śś. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Nidku przybyła 28 kwietnia 2026 r. bardzo liczna grupa osób zainteresowanych współcześnie malowanymi ikonami. Okazją do spotkania był wernisaż wystawy „Blask ikony”, przygotowany przez Beskidzkie Muzeum Rozproszone Diecezji Bielsko-Żywieckiej. Na wystawie zaprezentowano kilkanaście ikon wykonanych przez Barbarę Mynarską, Urszulę Bierońską […]
28 kwietnia 2026
Diecezjalne Duszpasterstwo Medyków w dniach 23-28 kwietnia 2026 r. pielgrzymowało do Portugalii. Oprócz zwiedzania Lizbony, Porto, Bragi, Nazare pielgrzymi codziennie uczestniczyli w nabożeństwie różańcowym i procesji światła w sanktuarium w Fatimie. Brali udział w Eucharystii, słuchali konferencji i jednocześnie przygotowywali się przez te kilka dni do oddania się Maryi według […]
26 kwietnia 2026
W kaplicy sióstr boromeuszek w Cieszynie, mieście o bogatej historii religijnej i społecznej, sprawowana była 26 kwietnia 2026 r. uroczysta Eucharystia z okazji jubileuszu 150-lecia obecności zgromadzenia. Liturgii przewodniczył biskup bielsko-żywiecki Roman Pindel. W homilii szczególną uwagę poświęcił misji zakonnic, które za swego patrona obrały św. Karola Boromeusza. Hierarcha odczytał […]
25 kwietnia 2026
O tym, że organy muzyczne nie tylko towarzyszą liturgii, ale ją współtworzą i prowadzą ku Bogu, przypomniał biskup Roman Pindel w sanktuarium św. Jana Kantego w Kętach. W miejscu urodzenia najsłynniejszego kęczanina i współpatrona diecezji bielsko-żywieckiej odbył się 25 kwietnia 2026 r. obrzęd poświęcenia i „wzbudzenia” odnowionych organów. Liturgii Słowa […]
25 kwietnia 2026
Przyszły błogosławiony ks. Ludwik Mroczek był parafianinem kęckiej parafii śś. Małgorzaty i Katarzyny – człowiekiem stąd, „z sąsiedztwa”, który wzrastał pośród tej wspólnoty. Tę właśnie bliskość życia salezjańskiego męczennika z Auschwitz w swoim kazaniu wydobył ks. Andrzej Gołębiowski SDB z Krakowa. Jednocześnie przybliżył wiernym głębię heroicznej świętości sługi Bożego z […]
25 kwietnia 2026
W sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Hałcnowie 24 kwietnia 2026 r. odbyło się pierwsze w tym roku czuwanie maryjne, inaugurujące nowy cykl spotkań modlitewnych. Tegoroczna formacja wpisuje się w program duszpasterski „Uczniowie-misjonarze” i – jak podkreślają duszpasterze – ma prowadzić wiernych do pogłębienia wiary w „Szkole Maryi”. Na początku nabożeństwa […]
25 kwietnia 2026
W parafii św. Marii Magdaleny w Cieszynie odbyła się 24 kwietnia 2026 r. konferencja ks. Piotra Maślanki, poświęcona duchowości modlitwy Jezusowej. Cieszyńska wspólnota parafialna 19–25 kwietnia 2026 r. przeżywała Tydzień Biblijny, który zgromadził wiernych wokół Słowa Bożego poprzez liturgię, konferencje i wspólną modlitwę. Ks. Maślanka wyjaśnił, że modlitwa Jezusowa – […]
25 kwietnia 2026
Biskup bielsko-żywiecki Roman Pindel na piątek, 1 maja 2026 r., udzielił dyspensy wiernym przebywającym na terenie diecezji od obowiązku powstrzymywania się od spożywania pokarmów mięsnych i zachowania pokutnego charakteru piątku. Biskup jednocześnie zachęca do podjęcia innej formy pokuty, zwłaszcza praktykowania uczynków miłości i pobożności. Dyspensa jest zawsze jednorazowym zwolnieniem z […]
24 kwietnia 2026
Motywem przewodnim medytacji ks. Marka Studenskiego na 4. Niedzielę Wielkanocną jest obraz Jezusa jako Dobrego Pasterza, który nie tylko prowadzi, ale staje się „bramą” – gwarancją bezpieczeństwa i wolności dla swoich owiec. Punktem wyjścia rozważania jest sugestywna historia nowoczesnego wieżowca w Londynie, którego wklęsła konstrukcja skupiała promienie słoneczne i powodowała […]
23 kwietnia 2026
Po raz 29. odbył się finał Międzynarodowego Ekumenicznego Konkursu Wiedzy Biblijnej „Jonasz”. W Bielsku-Białej do rywalizacji przystąpili uczniowie w różnych grupach wiekowych. Zmierzyli się z wymagającymi pytaniami opartymi na Ewangelii według św. Łukasza. 23 kwietnia do finału przystąpili uczniowie szkół podstawowych w trzech grupach wiekowych oraz uczestnicy Edycji Specjalnej w […]
19 kwietnia 2026
W niedzielę, 19 kwietnia 2026 r., parafię św. Jadwigi w Przyborowie (dekanat jeleśniański) wizytował biskup bielsko-żywiecki Roman Pindel. Podczas Eucharystii proboszcz parafii ks. Józef Zwoliński przedstawił sprawozdanie z życia wspólnoty od ostatniej wizytacji, która odbyła się w 2017 roku. Parafia liczy około 1300 wiernych, a w niedzielnej Mszy św. uczestniczy regularnie […]
19 kwietnia 2026
W radosnej atmosferze okresu wielkanocnego, w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Wiśle odbyła się 19 kwietnia 2026 r. uroczystość pobłogosławienia nowych organów. Mszy św. oraz obrzędowi przewodniczył bp Piotr Greger. Na początku liturgii proboszcz parafii ks. Stanisław Filapek zwrócił się do biskupa z prośbą o pobłogosławienie instrumentu. Podkreślił, […]
19 kwietnia 2026
W Sanktuarium Matki Bożej Wspomożenia Wiernych w Oświęcimiu rozpoczął się nabór chętnych osób, które potrafią śpiewać, do włączenia się w śpiew w chórze koronacyjnym. Zespół ten stworzony będzie na potrzeby uroczystości koronacji wizerunku Jezusa i Matki Bożej Wspomożenia Wiernych, która odbędzie się 26 września 2026 r. pod przewodnictwem ks. bpa […]
19 kwietnia 2026
Uroczyste rozpoczęcie sezonu pasterskiego w województwie śląskim odbyło się 19 kwietnia w sanktuarium maryjnym w Rychwałdzie. Już po raz piąty zorganizowano wiosenny redyk, który zgromadził pasterzy z Beskidów. W wydarzeniu wzięli udział między innymi bacowie oraz juhasi z Beskidu Śląskiego, Żywieckiego i Małego, parlamentarzyści, samorządowcy, duchowni, przedstawiciele Oddziału Górali Żywieckich Związku […]
19 kwietnia 2026
W Bielsku-Białej 18 kwietnia 2026 r. odbył się Koncert Galowy XXV Jubileuszowego Przeglądu Pieśni Patriotycznej im. Małgorzaty Papiurek. Wydarzenie, które zgromadziło licznych uczestników i gości, zostało przygotowane przez bielsko-żywiecką Akcję Katolicką, od lat będącą głównym organizatorem tego przedsięwzięcia, promującego wartości patriotyczne i wychowanie przez muzykę. Na początku uroczystości przedstawiono organizatorów […]
18 kwietnia 2026
Diecezja kielecka po raz trzeci z rzędu, a siódmy w historii, zdobyła tytuł mistrza Polski księży w piłce halowej. Jubileuszowe XX Mistrzostwa Polski, rozgrywane w dniach 17–18 kwietnia na terenie diecezji bielsko-żywieckiej, zakończyły się sobotnimi finałami w hali Rekordu w Bielsku-Białej. Wszystkie siedemnaście drużyn, które wystąpiły w turnieju, dostarczyły kibicom […]
18 kwietnia 2026
Ponad sto kapłanów uczestniczących w Mistrzostwach Polski Księży w piłce halowej wzięło udział w Eucharystii sprawowanej 18 kwietnia 2026 r. w kościele NMP Królowej Świata w Bielsku-Białej – Mikuszowicach Śląskich. Liturgii przewodniczył bp Piotr Greger, który w homilii zaapelował do duchownych, by byli „gorliwymi szafarzami łaski Bożej i głosicielami Ewangelii” […]
18 kwietnia 2026
W Bielskim Centrum Kultury 18 kwietnia 2026 r. odbył się koncert finałowy festiwalu „Sacrum in Musica”. Wieczór zgromadził licznych melomanów, którzy w atmosferze skupienia i zadumy wysłuchali jednego z najpiękniejszych dzieł muzyki sakralnej. Na scenie wystąpiła Bielska Orkiestra Kameralna pod batutą Kingi Głowackiej, a partiom solowym blasku nadały: sopranistka Ingrida […]
17 kwietnia 2026
Organizatorzy pielgrzymki maturzystów diecezji bielsko-żywieckiej zachęcali młodych ludzi, by dokonywali życiowych wyborów w świetle Ewangelii i w swojej codzienności naśladowali Jezusa. Na Jasną Górę przybyło ponad tysiąc uczniów. Był to dla nich czas rozeznawania życiowej drogi i oddania przyszłości Królowej Polski. Ks. Dominik Opyrchał, katecheta, towarzyszył maturzystom z I Liceum […]
17 kwietnia 2026
Zakończyła się faza grupowa turnieju piłkarskiego, w której rywalizowały reprezentacje diecezji i archidiecezji z całej Polski. Po emocjonujących spotkaniach poznaliśmy ostateczne rozstrzygnięcia w grupach oraz pary ćwierćfinałowe. W grupie A, rozgrywanej w Bielsku-Białej, zdecydowanie najlepiej zaprezentowała się Diecezja Kielecka, zdobywając 10 punktów. Drugie miejsce zajęła Archidiecezja Białostocka (7 pkt), wyprzedzając […]
17 kwietnia 2026
W ramach festiwalu „Sacrum in Musica” w piątek, 17 kwietnia, w kościele ewangelickim pw. Zbawiciela odbył się koncert w ramach projektu „Muzyczne świątynie świata” autorstwa Marii Pomianowskiej. Program oparty był na muzyce tradycyjnej z różnych regionów świata – Polski, Persji, Indii i Afryki – uzupełnionej o elementy improwizacji. Artyści potraktowali […]
