85 lat czechowickiego chóru

  • 27 listopada 2019, Robert Karp

Na dyplomach podpisanych przez bp. Piotra Gregera i ks. proboszcza Piotra Pietrasinę, będących wyrazem podziękowania za wieloletni trud śpiewaczy dla członków chóru przy parafii św. Katarzyny w Czechowicach-Dziedzicach, znalazły się słowa św. Jana Pawła II: „Wy jesteście na swój sposób posłani, aby szerzyć Bożą radość i przez Wasz śpiew ukazywać, że wiara jest mocniejsza niż wątpienie, że nadzieja jest silniejsza niż beznadziejność, że miłość jest mocniejsza niż śmierć. Niech Wasze śpiewanie przekracza granice”. Najpierw podczas Mszy św. 24 listopada 2019 modlili się za żywych i zmarłych chórzystów, oddawali cześć Bogu przez św. Cecylię, a następnie Koncertem Galowym upamiętnili 85-lecie działalności.

„Pieśń od zawsze była obecna w życiu człowieka. Śpiewano w domach, na zabawach, w chwilach radosnych i smutnych, w samotności i gromadnie, chóralny śpiew rozbrzmiewał i nadal rozbrzmiewa w kościele. O śpiewie i muzyce od zarania wieków pisano najpiękniejsze słowa. Św. Augustyn zachęcał „Śpiewajcie głosem, śpiewajcie sercem, śpiewajcie ustami, śpiewajcie swoim życiem”. Pisał, że „Śpiew to wyraz radości, a ściśle mówiąc – wyraz miłości”. Doceniał modlitwę wyrażaną śpiewem, więc pisał: „Śpiewać pięknie Bogu, to znaczy śpiewać z radością. Co znaczy śpiewać z radością? Znaczy to, aby rozumieć, że nie można wyrazić słowami tego, co śpiewa się sercem”.

Takie pojmowanie śpiewu wyrażali także księża rozumiejący rolę pieśni w życiu narodowym i religijnym, dlatego chętnie udzielali wsparcia organizatorom chórów kościelnych.

Chór Mieszany przy parafii św. Katarzyny powstał z inicjatywy ks. Mariana Majewskiego w lutym 1934 roku na bazie chóru mieszanego działającego przy Szkole Publicznej Powszechnej nr 1. Założycielem i dyrygentem chóru był Pan Józef Borgieł, uznany w Czechowicach autorytet muzyczny, który ochotnym sercem przyczyniał się do jego rozwoju. Pod jego kierownictwem stawiano pierwsze kroki w pracy nad prawidłową postawą chórzysty, emisją głosu i dykcją oraz repertuarem pieśni. Pierwszy występ chóru miał miejsce 18 marca 1934 roku w kościele w czasie uroczystości ku czci Św. Józefa – patrona młodzieży. Na początku chór liczył ponad 50 członków i śpiewał różne pieśni kościelne i patriotyczne.

Następne prezentacje chóru to między innymi uświetnianie uroczystości odpustowych, Bożego Ciała czy też Świąt Bożego Narodzenia i Wielkiej Nocy. Chór wraz z upływem czasu wykonywał coraz trudniejsze i bardziej wymagające pieśni oraz utwory. W okresie przedwojennym chór cieszył się szczególną opieką ówczesnego proboszcza – ks. Jana Barabasza, który w 1939 roku za odmowę wykonania polecenia bicia w dzwony po zajęciu Warszawy przez hitlerowców – został aresztowany i wywieziony do obozu koncentracyjnego w Dachau, gdzie zmarł 21 czerwca 1941 roku.

W czasie wojny chór nie prowadził swojej działalności, natomiast po jej zakończeniu Józef Borgieł zabiegał o jego reaktywację. Przedwojenni chórzyści zachęcali młodzież do wstąpienia w szeregi chóralne i już w Boże Narodzenie 1945 chór odśpiewał w kościele kolędy. Młodzież chętnie i licznie uczestniczyła w zajęciach chóralnych i w roku 1950 chór ponownie liczył ponad 50 osób, a w kolejnych latach prawie 100.

W tym czasie członkiem chóru był między innymi Józef Świder – późniejszy wybitny kompozytor, pedagog muzyczny. Pochodzący z naszej parafii, był najstarszym z pięciorga dzieci Jana i Heleny z domu Wieczorek. Zainteresowanie muzyką wyniósł z rodzinnego domu, gdzie podstaw gry na organach uczyli go dziadek Antoni Wieczorek i ojciec – kościelni organiści. Później pogłębiał wiedzę muzyczną u Józefa Borgła, a następnie w Liceum Muzycznym i w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach. W okresie swojej młodości często grał do mszy na organach w naszym kościele. Spuścizną po tym wybitnym członku naszego chóru jest Ofertorium, utwór specjalnie napisany na odpust parafialny św. Katarzyny.

Rozwój chóru nie byłby możliwy bez życzliwej opieki księży proboszczów: Juliusza Pustelnika, Rudolfa Jeziorskiego, Andrzeja Zelka i obecnie Piotra Pietrasiny.

Ten rozwój nie byłby też możliwy bez ogromnego zaangażowania późniejszych dyrygentów: Marcina Wilczka, Krystyny Borgieł prowadzącej chór przez 25 lat, Doroty Pollak i Agnieszki Gregorczyk-Sinkowskiej.

Przez wiele lat działalności, chór wspierali swą grą na organach kolejno: Józef Borgieł, Józef Świder, Tadeusz Łukosz, Krzysztof Karcz, Andrzej Kapias, Ewa Bąk, Michał Lapoń, Radosław Pietrzyk, Leszek Karcz.

Wszystkim księżom, dyrygentom i organistom w tym miejscu składamy serdeczne podziękowania z wyrazami szacunku i uznania.

Od początku swojego istnienia chór ubogaca liturgie Mszy św. we własnej parafii, a także bierze udział w wydarzeniach religijnych, kulturalnych i patriotycznych w naszym mieście, m.in odpust w parafii św. Józefa w budowie, poświęcenie pomnika poległych górników kopalni Silesia, opłatkowe spotkania seniorów z przedstawicielami Rady Miejskiej, także spotkanie kolędowe z osobami przewlekle chorymi w domu pomocy społecznej w Komorowicach.  Oprócz uroczystości parafialnych chór koncertuje w rozlicznych parafiach, nawiązując kontakty z działającymi tam chórami. Należy wskazać wspólne koncertowanie z chórem „Moniuszko”, z chórami w Pszowie, w Łodygowicach oraz długoletnią współpracę z chórem „Zaolzie”, działającym przy Polskim Związku Kulturalno-Oświatowym w czeskiej Orłowej-Lutyni.

Chór w trakcie swoich koncertów często prezentował młode talenty muzyczne, także wzbogacał koncerty słowem wiązanym z fragmentów współczesnej prozy i poezji.

Do najpiękniejszych przeżyć chóru zaliczyć należy wokalne uczestnictwo we Mszy św. odprawionej 22 maja 1995 roku przez Ojca Świętego Jana Pawła II w Skoczowie (w następnym dniu po kanonizacji Jana Sarkandra w Ołomuńcu).

W ramach integracji zespół wyjeżdżał na wycieczki połączone z uczestnictwem we mszach świętych w lokalnych kościołach, gdzie miał możliwość wzbogacać swoim śpiewem oprawę mszy czy koncertować. Niezapomniane miejsca to: Równica w Beskidach, Ruda Śląska, Sanktuarium Matki Boskiej Fatimskiej w Zakopanem i kilka lat później również w Zakopanem Klasztor oo. Jezuitów na Górce, Rycerka Górna, Bystra Śląska, Goczałkowice, Orłowa, a także Kęty, Oczków, Wilamowice, Pszów, Milówka.

Za swoją długoletnią działalność chór został wyróżniony przez Sejmik Województwa Śląskiego Złotą Odznaką Honorową za zasługi dla Województwa Śląskiego. Chór uczestniczy w Diecezjalnych Przeglądach Chórów, Scholi i Zespołów w zakresie pieśni kolędowych i pieśni wielkopostnych. Również dwukrotnie uczestniczył w Międzynarodowym Konkursie Gaude Cantem, zdobywając w 2015 roku Srebrny Dyplom i w 2017 roku Dyplom Brązowy.

Chór został także wyróżniony w 2014 roku za swoją działalność kulturalną przez Starostę Bielskiego i Przewodniczącego Rady Powiatu, a w 2010 roku uczestniczył w ekumenicznym spotkaniu chórów w Cieszynie.

W swoim repertuarze chór posiada utwory muzyki dawnej i współczesnej, polskich i zagranicznych kompozytorów, m.in.: Fryderyka Chopina, Stanisława Moniuszki, Ludwiga van Beethovena, Jana Sebastiana Bacha, Georga Friedricha Händla, Wolfganga Amadeusza Mozarta, Józefa Świdra, Józefa Gabzdyla.  Łącznie jest to ponad 1.500 utworów religijnych z całego okresu roku liturgicznego oraz pieśni patriotycznych.

Przewodnią myślą chóru są następujące słowa: „Muzyka to najlepsza towarzyszka dla każdego. Jest ochocza i radosna jak dziecko, ognista i powabna jak młoda dziewczyna, dobra i mądra jak stary człowiek, który spędził owocnie życie”.

Praca w chórze to nie tylko rozwój wrażliwości na muzykę, sposób jej wykonywania oraz interpretowania. Zespołowe spotkania i wspólne muzykowanie uczy dyscypliny, gospodarowania czasem, który musimy znaleźć na próby i występy, oraz odpowiedzialności za wspólnie podejmowane działania.  To także forma życia towarzyskiego, spotkań mniej formalnych i biesiad.”

Powyższy tekst opracowany przez Danutę Kuboszek i ubogacony zdjęciami różnych autorów, które ułożył Mirosław Kosmaty zaprezentowała Maria Bartoszek.

Swój kunszt wokalny oraz możliwości repertuarowe chór pod dyr. Agnieszki Gregorczyk-Sinkowskiej pokazał, wykonując XI różnorodnych utworów religijnych, ale i świeckich. Spotkało się to z aplauzem słuchaczy i uznaniem gości co wyrazili słowami, kwiatami i okolicznościowymi upominkami: Janusza Uszoka reprezentującego Władze Gminy i Osiedle Tomaszówka, Patrycji Zemanek – Przewodniczącej Rady Osiedla Czechowice Górne, Marzenny Nycz – dyr. ZSP Nr 1, przyjaciół z Moniuszki i z łodygowickiej „Cantaty”.

Miłym akcentem uroczystości jubileuszowych było uhonorowanie wspomnianymi na wstępie dyplomami przez księdza proboszcza: Marii Wizner, Emila Łukosza, Jana Beczały, Antoniego Kwiatkowskiego, Małgorzaty Kuboszek, Krystyny Mazurek, Marii Mojżyszek i Małgorzaty Pniok.

Swoją cegiełkę dołożył Prezes Zarządu Oddziału Polskiego Związku Chórów i Orkiestr w Bielsku-Białej Krzysztof Przemyk, który wręczył chórzystom Honorowe Odznaki Związku. Otrzymali je: Brązowa I Stopnia – Jerzy Borgieł, Bernadeta Kosmaty, Barbara Rusin, Barbara Uszok, Helena Sikora, Małgorzata Borgieł, Bronisława Kurczyk, Emil Kuboszek; Srebrna II Stopnia – Maria Kłoda, Edward Szpoczek, Janina Bartoszek, Dieter Kramer; Złota III Stopnia- Jan Kuboszek, Maria Janusz, Danuta Kuboszek, Franciszek Kominek, Małgorzata Janusz, Agnieszka Gregorczyk-Sinkowska.

Wdzięczni za uznanie jubilaci skierowali do słuchaczy i czytelników przesłanie: „A na koniec dobra wiadomość dla wszystkich, którzy chcieliby śpiewać w chórze, ale uważają, że czegoś im brakuje – zdolności, muzycznego słuchu lub umiejętności czytania nut. Drodzy Państwo! W większości chórów, również i w naszym, nie jest wymagana znajomość nut. Słuch muzyczny w dużej mierze da się wyrobić, a zdolności… czasem nawet nie wiemy, że je posiadamy. Warto zapamiętać jeszcze jedną maksymę św. Augustyna: Ludzie nauczcie się śpiewać i tańczyć, bo Aniołowie w Niebie nie będą wiedzieli, co z Wami zrobić”.

Autor: Edward Szpoczek