W Książnicy Beskidzkiej w Bielsku-Białej otwarto 20 stycznia 2026 r. wystawę „Namalować katolicyzm od nowa”. To część wieloletniego projektu mającego na celu ożywienie współczesnej sztuki sakralnej oraz przywrócenie jej wysokiej jakości artystycznej i teologicznej. Ekspozycja prezentuje obrazy poświęcone tajemnicy Bożego Narodzenia i jest czwartą odsłoną cyklu realizowanego według porządku tajemnic różańcowych.

Podczas wernisażu prelegenci podkreślali znaczenie bezpośredniego kontaktu z oryginalnym dziełem malarskim jako narzędzia ewangelizacji i dialogu z młodym pokoleniem w dobie sekularyzacji. Wydarzenie wpisuje się w szerszy kontekst kulturalny Bielska-Białej jako Polskiej Stolicy Kultury, odwołuje się do tradycji ekumenicznej miasta oraz potrzeby poszukiwania głębokiego piękna w religijnym przekazie.

Do udziału w projekcie zaproszono wybitnych współczesnych artystów, m.in. prof. Jarosława Modzelewskiego, prof. Grzegorza Wnęka, Ignacego Czwartosa, Beatę Stankiewicz, Krzysztofa Klinka, o. Jacka Hajnosa OP, Bognę Podbielską i Karolinę Żądło. Twórcy przygotowywali się do pracy podczas warsztatów z teologami, biblistami i historykami sztuki, by w pełni zrozumieć tematykę przedstawianych tajemnic.

Projekt „Namalować katolicyzm od nowa” to wieloletnie i ambitne przedsięwzięcie, którego celem jest ożywienie współczesnej sztuki sakralnej oraz przywrócenie jej wysokiej jakości artystycznej i teologicznej. Inicjatywa wyrasta z przekonania, że sztuka obecna w kościołach i przestrzeni publicznej powinna realnie przybliżać wiernych do Boga, a nie ograniczać się do słabej jakości kopii czy kiczowatych wydruków.

Projekt realizowany jest wspólnie przez Fundację Świętego Mikołaja, środowisko Teologii Politycznej oraz Instytut Kultury św. Jana Pawła II w Angelicum w Rzymie. Patronat nad nim sprawuje diecezja warszawsko-praska, a całe przedsięwzięcie uzyskało papieskie błogosławieństwo. Praca nad obrazami prowadzona jest według porządku tajemnic różańcowych – od wizerunków Jezusa Miłosiernego, przez Zwiastowanie i Nawiedzenie, po obecną odsłonę poświęconą tajemnicy Bożego Narodzenia, stanowiącą czwarty etap całego cyklu.

Joanna Paciorek – wiceprezes i dyrektor Fundacji Świętego Mikołaja

W imieniu organizatorów wystawę przybliżyła Joanna Paciorek, podkreślając, że ideą projektu jest poszukiwanie nowego języka sztuki sakralnej, zdolnego przemówić do współczesnego człowieka. – Chcemy, aby obrazy pomagały w modlitwie, prowadziły do kontemplacji tajemnic wiary i realnie zbliżały do Boga – zaznaczyła.

Wyjaśniła, że do udziału w projekcie zaproszono wybitnych artystów współczesnych, określanych mianem „pierwszych pędzli Rzeczypospolitej”. Twórcy przygotowywali się do pracy podczas warsztatów. – Zależało nam, by artyści mogli zmierzyć się z wielkimi tajemnicami wiary w sposób świadomy i pogłębiony – dodała.

Bp Jacek Grzybowski

Znaczenie projektu w kontekście współczesnej kultury podkreślił bp Jacek Grzybowski, zwracając uwagę, że zaniedbanie sztuki sakralnej prowadzi do osłabienia obecności chrześcijaństwa w przestrzeni kulturowej. – Wszystko, czym żyjemy, jest kulturą. Jeśli zabraknie w niej treści sakralnych, młode pokolenie przestanie rozumieć podstawowe symbole wiary – mówił.

Biskup pomocniczy diecezji warszawsko-praskiej zachęcił do odwiedzania wystawy z dziećmi i młodzieżą oraz do wykorzystywania jej jako przestrzeni katechezy i dialogu. – Trzeba pytać młodych, co ich porusza, a co pozostaje obce. Tylko w ten sposób można znaleźć język, który do nich dotrze – podkreślił.

Prof. Ernest Zawada – artysta

Artysta i historyk sztuki prof. Ernest Zawada zwrócił uwagę na znaczenie spotkania z oryginalnym dziełem sztuki. – Reprodukcja nigdy nie zastąpi prawdziwego obrazu, który posiada w sobie „siłę ducha” – zaznaczył, nawiązując do pojęcia Vera Ikon.

Odnosząc się do prezentowanych prac, podkreślił, że piękno sztuki sakralnej nie zawsze jest łatwe ani „ładne”. – Czasem jest surowe, trudne, naznaczone cierpieniem i samotnością, ale właśnie takie najlepiej oddaje prawdę o człowieczeństwie i tajemnicy wiary – mówił, wskazując m.in. na obrazy prof. Jarosława Modzelewskiego.

Wiceprezydent Bielska-Białej Adam Ruśniak

W imieniu władz miasta głos zabrał wiceprezydent Bielska-Białej. Podkreślił, że wystawa doskonale wpisuje się w program Polskiej Stolicy Kultury. Zaznaczył, że wybór Książnicy Beskidzkiej jako miejsca ekspozycji pozwala dotrzeć do szerokiego grona odbiorców.

Podziękował również Grzegorzowi Packowi, inicjatorowi sprowadzenia wystawy do miasta, nazywając go ambasadorem projektu w Bielsku-Białej. – To wydarzenie szczególnie mocno wybrzmiewa w mieście o bogatej, wielowyznaniowej tradycji, otwartym na dialog i różnorodność – zaznaczył.

Wystawa w Bielsku-Białej jest drugim przystankiem projektu po Warszawie. Organizatorzy zapraszają mieszkańców, a szczególnie młodzież, do bezpośredniego kontaktu z obrazami oraz do dyskusji o ich przesłaniu i znaczeniu dla współczesnego życia religijnego.

fot. Marian Szpak